Skóra starzeje się z biegiem czasu i jest to normalny objaw. Podściółka tłuszczowa staje się coraz cieńsza, skóra traci elastyczność oraz zachodzące w komórkach skóry reakcje, ulegają spowolnieniu. Proces ten przebiega nieco inaczej, gdy jest wywołany nadmierną ekspozycją na słońce. Zmiany zachodzą nie tylko w obrębie naskórka (grubienie i wytwarzanie barwnika ? melaniny), ale również dosięgają one skóry właściwej. Kolagen, odpowiedzialny za jędrność i elastyczność skóry, ulega rozpadowi, odkładają się również, powstające wówczas nieprawidłowe włókna elastyny. Może dojść do pojawienia się trądziku różowatego na skutek niekorzystnych zmian zachodzących w naczyniach krwionośnych znajdujących się w skórze.
Różnice w przebiegu fotostarzenia się skóry wynikają z działania promieni ultrafioletowych na komórki. Wyróżniamy trzy rodzaje tego promieniowania w zależności od długości fali: UV C (200-280nm), UV B (290-320nm) oraz UV A (320-400nm). Promieniowanie UV C praktycznie nie dociera do powierzchni ziemi dzięki pochłanianiu go przez powłokę ozonową atmosfery, inaczej jest jednak dla UV B i UV A. Kto zbyt długo przebywał na słońcu przekonał się jakie skutki pociąga za sobą promieniowanie UV B, mianowicie rumień i łuszczenie się naskórka. Bardziej niebezpieczne jest jednak UV A, które dociera do warstw skóry właściwej.
Opalenizna, którą traktujemy jako upiększenie, w rzeczywistości jest reakcja ochronną naszego organizmu. Ciemniejszy naskórek nie przepuszcza promieni UV, dzięki temu uniemożliwione jest ich szkodliwe działanie na kolagen i włókna elastyny. Filtrujące działanie mają również kremy przeciwsłoneczne, które odgrywają podobną rolę do zbrązowiałego naskórka.
Działanie promieni UV B widzimy najpóźniej po 12-24 godzinach od wystawienia się na słońce. Niestety efekty promieniowania UV A możemy zaobserwować dopiero po wielu latach w momencie, w którym jest już za późno na przeciwdziałanie starzeniu się skóry, wówczas gdy na skórze występują już plamy, przebarwienia, głębokie zmarszczki oraz gdy skóra utraciła dawną elastyczność. Dlatego tak ważne jest, by od najmłodszych lat stosować krem z filtrami słonecznymi, które zatrzymują promienie UV B oraz UV A.
Z jednej strony słyszymy apele przestrzegające nas przed rakiem skóry oraz przed czerniakiem, a z drugiej strony głosy ortopedów mówiące o pozytywnym działaniu słońca na kości, dokładniej na wydzielanie w skórze niezbędnej dla mocnych kości witaminy D. Według badań dwudziestominutowe wystawienie się na promienie słoneczne trzy razy w tygodniu pozwoli na wytworzenie w naszym organizmie potrzebnej dawki witaminy D. Witamina ta ma pozytywny wpływ także na układ odpornościowy oraz na tworzenie białych krwinek, a przez to organizm może sprawniej ?walczyć? z nieprawidłowymi komórkami (mogącymi w ostateczności doprowadzić do pojawienia się nowotworów narządów wewnętrznych). Witamina D powstaje z przekształcenia skwalenu obecnego w skórze. Jeśli z tego związku nie powstanie witaminy D, to zostanie on przekształcony w cholesterol, który odkłada się w naczyniach krwionośnych, co w konsekwencji może prowadzić do miażdżycy i zawałów serca. Dodatkowo dzięki promieniom słonecznym dochodzi do pobudzenia produkcji serotoniny ? hormonu szczęścia. Jaki wpływ na nasze samopoczucie ma piękna słoneczna pogoda wiemy doskonale i potwierdza to zdanie psychologów, którzy za przyczynę jesiennej chandry wskazują za małą ilość słonecznych dni podczas tej pory roku.
Nie można jednoznacznie określić wagi słońca w naszym życiu. Zbyt długie wystawianie się na działanie promieni ultrafioletowych powoduje przedwczesne starzenie się i choroby skóry. Unikanie słońca z kolei nie pozwala na wytworzenie tak cennej dla naszego organizmu witaminy D.   Chciałoby się powiedzieć: ?Tak źle i tak nie dobrze?. Jak w większości spraw w naszym życiu także i w sprawie słońca sprawdza się metoda złotego środka. Należy zażywać kąpieli słonecznych, ale trzeba wówczas stosować odpowiednie preparaty z filtrami chroniącymi przed promieniami UV A i UV B oraz odpowiednio często je dosmarowywać. Ponadto musimy pamiętać, że aby osiągnąć zdrowotne efekty działania słońca wystarczy 20 minut i przesiadywanie na słońcu cały dzień nie pomaga, a może prowadzić także do udarów słonecznych. Tak więc opalajmy się, ale z głową!

Iwona Pawlikowska